shamanism – shamanic therapies training

Το παρακάτω άρθρο επιχειρεί να εξηγήσει με σαφήνεια τα βασικά σημεία της Σαμανικής φιλοσοφίας και μεθόδου θεραπείας.
Παρουσιάζονται στοιχεία που υποδηλώνουν ότι ο σαμανισμός δεν είναι θρησκεία, ότι σε καμία περίπτωση δεν πιστοποιείται από κάποιο οργανισμό και ότι αποτελεί μέθοδο επαναφοράς στην αρχική, ισορροπημένη λειτουργία της φύσης και της συνείδησης, μη γραμμική, κυκλική και όχι ιεραρχική με τη στενή κοινωνικοπολιτική έννοια .

Σαμανισμός: μέθοδος επαναφοράς

Τι είναι (και τι δεν είναι) ο σαμανισμός

Ο όρος Σαμανισμός (shamanism) παραπέμπει σε πρακτικές, τεχνογνωσίες και εμπειρίες οι οποίες εμφανίζονται σε πολλές παραδοσιακές κοινωνίες κυρίως ιθαγενικές, κυνηγετικές ή αγροτικές που συνδέονται άμεσα  με τη φύση, τον κόσµο των πνευμάτων, τις καταστάσεις διευρυμένης συνείδησης. Σύμφωνα με σύγχρονη έρευνα, δεν έχει νόημα να τοποθετήσουμε τον σαμανισμό ως «θρησκεία» με την τυπική έννοια, γιατί  διαφέρει σημαντικά από θρησκευτικά συστήματα με θεσμούς, δογματικές δομές, κανονισμούς και κεντρική εξουσία.
Με άλλα λόγια:
Δεν υπάρχει ενιαία «σάμανική θρησκεία» που να έχει καθολικά δογματικά πιστεύω. Ο σαμάνος  τοποθετείται  μέσα σε ένα  ευρύτερο φυσικο κοσμικό πλαίσιο, όχι ως εκπρόσωπος του  θεού ή εξωτερικός «μεσολαβητής» ενός θρησκευτικού θεσμού.

Ο σαμανισμός δεν απαιτεί συστηματική «πιστοποίηση» (όπως μία θρησκεία με ιεραρχία που εκδίδει άδειες ή αναγνώριση).

Στους αυθεντικούς σαμανικούς κύκλους  όπως εκείνους των Q’eros, των Σιβηριανών, των Αμαζόνιων ή των ιθαγενών της Βόρειας Αμερικής , οι «διαδικασίες πιστοποίησης» δεν είναι αποδεκτές γιατί έρχονται σε πλήρη αντίθεση με το πνεύμα του σαμανισμού. Ο σαμανισμός δεν είναι θεσμός, είναι σχέση.

Δεν «εκπαιδεύει» ανθρώπους για να τους δώσει τίτλους, αλλά αφυπνίζει όσους το Πνεύμα καλεί.

Αναλυτικά:

  1. Η σαμανική γνώση μεταδίδεται από τη φύση και το Πνεύμα, όχι από θεσμούς. Ο σαμάνος δεν αποκτά την ιδιότητά του μέσω μαθήματος ή εξετάσεων,
    η ικανότητά του προκύπτει από προσωπική μύηση, όνειρα, οράματα, ασθένειες που θεραπεύονται , επαφή με πνεύματα ή στοιχεία της φύσης. Η «εκπαίδευση» είναι βιωματική, υπαρξιακή και όχι διοικητική.
  2. Κάθε παράδοση έχει διαφορετική «γλώσσα κατανόησης Πνεύματος». Δεν υπάρχει ένας καθολικός τρόπος, ένα κοινό «σύστημα αξιολόγησης» ή μια παγκόσμια σχολή σαμανισμού. Κάθε τόπος, βουνό, δάσος, ποταμός και φυλή έχει τις δικές του ενεργειακές δονήσεις και μεθόδους, το να επιχειρείται μια «πιστοποίηση» υπονοεί ότι υπάρχει μια ενιαίαμορφή σαμανισμού, πράγμα που ακυρώνει τη ζωντανή του ποικιλία.
  3. Η πιστοποίηση προϋποθέτει εξουσία και ιεραρχία, έννοιες ξένες προς τον σαμανικό κύκλο. Στους αυθεντικούς κύκλους, όλοι στέκονται ισότιμα γύρω από τη φωτιά, κανείς δεν «ανήκει» σε κανέναν, ούτε κάποιος μπορεί να «απονείμει» πνευματική δύναμη. Το Πνεύμα επιλέγει, όχι ο άνθρωπος. Η κοινότητα απλώς αναγνωρίζει την αφύπνιση, δεν τη νομιμοποιεί.
  4. Η πνευματική αυθεντικότητα δεν μπορεί να μετρηθεί ή να εμπορευματοποιηθεί. Όταν η πνευματική πρακτική μετατρέπεται σε προϊόν με δίπλωμα ή τίτλο, χάνει το ιερό της βάθος. Για τους αυθεντικούς σαμάνους, η θεραπευτική δύναμη (kawsay, mana, spirit) πηγάζει από ταπεινότητα, προσφορά και εσωτερική κάθαρση, όχι από πιστοποίηση ή εμπορική αναγνώριση.
  5. Ο σαμανισμός είναι ζωντανή σχέση με το Όλον. Δεν «πιστοποιείται» όπως δεν πιστοποιείται το δέντρο που δίνει οξυγόνο ή το ποτάμι που ρέει. Η αξία του μετριέται από τη ζωντανή επίδρασή του στην ισορροπία της κοινότητας, στη θεραπεία, στην ειρήνη με τη Γη, όχι σε έγγραφα ή ώρες εκπαίδευσης.

Γι’ αυτό, για τους αυθεντικούς κύκλους, κάθε προσπάθεια «πιστοποίησης σαμανισμού» μοιάζει με αποξήρανση του ιερού. Ο σαμάνος δεν αναγνωρίζεται από έναν οργανισμό  τον αναγνωρίζει η ίδια η φύση, όταν αρχίζει να του ψιθυρίζει τα μυστικά της. 🌿

Γιατί «δεν είναι θρησκεία»  βασικοί άξονες

α) Έλλειψη θεσμικής μορφής και καθολικού δόγματος
Η έρευνα δείχνει ότι, στην καθαρή της μορφή, η σαμανική πρακτική λειτουργεί περισσότερο ως τεχνική ή προσέγγιση (για παράδειγμα, επαφή με άλλες καταστάσεις συνείδησης, θεραπεία, ενότητα με τη φύση) παρά ως θεσμός θρησκευτικής λατρείας με ιεραρχία.
β) Ενσωμάτωση της φύσης και της συνείδησης, όχι λατρευτικής υπακοής
Πολλά κείμενα σαμανικών προσεγγίσεων τονίζουν ότι δεν «προσεύχονται σε» θεό, αλλά «συνομιλούν με» τη φύση ή τα πνευματικά της μέρη ως συγγενείς, ως «μητέρα Γη», «πατέρας Ουρανός».
Η έμφαση είναι στη συνείδηση και στην επαναφορά της  ζωής σε ισορροπία με τη φύση, όχι στην υποταγή σε θεϊκό θέλημα ή στη δογματική πίστη.
γ) Προσανατολισμός προς εμπειρία και επαφή, όχι προς πίστη σε δόγμα
Η σαμανιστική πρακτική επιδιώκει άμεσες εμπειρίες, αλλοπύθμενους κόσμους, ενόραση, θεραπεία  και δεν απαιτεί απαραίτητα πίστη σε ένα θεϊκό σύστημα ή συγκεκριμένες δοξασίες. Έτσι, μπορεί να θεωρηθεί περισσότερο ως «τρόπος» παρά ως θρησκεία με σταθερά δόγματα.

«Δεν πιστοποιείται»: τι εννοούμε

Αφού δεν πρόκειται για οργανωμένο θρησκευτικό σύστημα με ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο, τότε:

  • Δεν υπάρχει καθολικά αποδεκτό «δίπλωμα σαμάνου».
  • Δεν υπάρχει μία παγκόσμια αρχή που να καθορίζει «έγκυρα» σαμανικά μονοπάτια με βάση πιστοποιήσεις.
  • Η «πίστη» δεν βασίζεται στην αποδοχή ενός θεϊκού δόγματος αλλά στην άμεση βιωματική επαφή με τη φύση, την ενέργεια, την ευρύτερη συνείδηση

Έτσι, η σαμανική τεχνική μπορεί να προσαρμόζεται ,είναι ελαστική, βιωματική και συνάρτηση του περιβάλλοντος, της κουλτούρας, της προσωπικής εμπειρίας.

Η ένσταση: σαμανισμός ως μέθοδος επαναφοράς στην αρχική, ισορροπημένη λειτουργία της φύσης

Εδώ έρχεται το κεντρικό σημείο: ο σαμανισμός δεν παρουσιάζεται ως κάτι «καινούργιο» ή «ξένο» προς τη φύση ή τη ζωή  αντιθέτως, οραματίζεται την επαναφορά σε μια κατάσταση ισορροπίας και αρχικής αρμονίας.

  • Στην κινεζική, σιβηρική, ιθαγενή παράδοση, ο σαμάνος συχνά λειτουργεί για να αποκαταστήσει τη ροή ενέργειας, να επαναφέρει το άτομο ή την κοινότητα σε ισορροπία με τα φυσικά και πνευματικά στοιχεία.
  • Σε σύγχρονες αναλύσεις, ο σαμανισμός περιγράφεται ως «τεχνική έκστασης» (technique of ecstasy) που επιτρέπει την πρόσβαση σε καταστάσεις πέρα από τον γραμμικό, λιμπικό (αισθητικο-συναισθηματικό) νου, ώστε να επέλθει μεταστροφή ή ανασύνταξη της συνείδησης.
  • Η έννοια είναι ότι ο γραμμικός νους ,η συνεχής συλλογιστική, καθοδήγησης από φόβο, που προκύπτει από διαχωρισμό, δεν είναι η ανώτατη κατάσταση συνείδησης. Ο σαμανισμός υποστηρίζει ότι υπάρχει ένα ανώτερο επίπεδο συνείδησης, εκτός από τη γραμμική σκέψη, έξω από την λιμπική δομή (συναισθηματικά/κοινωνικά ενεργοποιημένη), όπου η συνείδηση έρχεται σε επαφή με τη φύση, τη ζωή και το σύνολο.

Έτσι, ο σαμανισμός είναι μέθοδος επαναφοράς: υπενθυμίζει την πρωταρχική μας σχέση με τη φύση, την ενέργεια, την κοινότητα, και δεν είναι «θρησκεία» που εισάγει νέο δόγμα ή θεολογία.

Ο γραμμικός λιμπικός νους και η υπέρβασή του

Ο όρος «γραμμικός λιμπικός» νους εδώ υπονοεί τον νου που λειτουργεί μέσα σε αιτιώδη, χρονικά διατεταγμένα μοτίβα, συλλογισμούς, συναισθηματικές αντιδράσεις που μοιάζουν επαναλαμβανόμενες και περιορισμένες .
Αυτός ο τρόπος λειτουργίας συχνά αποσυνδέει το άτομο από τη μεγαλύτερη ροή της ζωής, της φύσης, της ενέργειας.

Ο σαμανισμός, αντίθετα:

  • Προτείνει ότι υπάρχει κατάσταση «εκτός του χρόνου», «εκτός της αιτιότητας»·
  • Πήγαίνει προς επαφή με ένα σύστημα όπου όλα συνδέονται — άνθρωπος, φύση, πνεύμα — και η θεραπεία ή η επαναφορά γίνεται μέσα από αυτή τη συνδετικότητα.
  • Η συνείδηση εκεί είναι πιο ολική, πιο οργανική, πιο δεμένη με τη ροή της ζωής· δεν «διαχειρίζεται» απλώς προβλήματα, αλλά «υπακούει» στην ροή, επαναεναρμονίζεται με αυτήν.

Πρακτικά συνεπαγόμενα τι σημαίνει αυτό για όσους ενδιαφέρονται να εμπλακούν με το σαμανισμο

  • Όταν προσεγγίζεις σαμανιστικές πρακτικές, δεν «εντάσσεσαι» σε θρησκεία ,δεν υιοθετείς δόγμα, δεν  πιστοποίεισαι. Καλείσαι να βιώσεις, να συνειδητοποιήσεις, να επανασυνδεθείς.
  • Η εστίαση είναι στην εμπειρία: στην επικοινωνία με τη φύση, στην επαφή με το «ενεργειακό πεδίο», στην επιστροφή σε μια κατάσταση ισορροπίας.
  • Η «ανώτερη συνείδηση» δεν είναι μελλοντικός στόχος ενός ιερατείου, αλλά μια βαθιά επαφή, μια υπέρβαση της μικρής προσωπικής ταυτότητας, του «εγώ», του καθημερινού χρόνου, προς μια κατάσταση ενότητας και ροής.
  • Σημαντικό στοιχείο: η φύση δεν είναι «αντικείμενο» αλλά «συγγενής». Η φύση, τα στοιχεία, οι πνευματικές μορφές δεν είναι ξεχωριστά από εμάς είμαστε μέρος αυτής της αρχικής ολότητας.
  • Ο δρόμος δεν είναι να «ακολουθήσουμε ένα δόγμα» αλλά να «ανακαλύψουμε» μέσα μας ένα πεδίο συνείδησης που υπερβαίνει τις συνήθεις λειτουργίες του νου και της κοινωνίας.

Συμπέρασμα

Ο σαμανισμός δεν είναι θρησκεία με την έννοια της οργάνωσης, του δογματικού συστήματος και της θεολογικής πίστης. Δεν «πιστοποιείται» ως τυπικό σύστημα  δεν υπάρχει ένα παγκόσμιο συμβούλιο σαμάνων που εκδίδει βεβαιώσεις. Είναι μέθοδος επαναφοράς της ανθρώπινης συνείδησης στη σχέση της με τη φύση, με τη ροή, με το σύνολο. Είναι ένας τρόπος να υπερβούμε τον γραμμικό, λιμπικό νου και να επανέλθουμε σε μια αρχική, ισορροπημένη λειτουργία της ζωής. Για όσους είναι έτοιμοι να «ακούσουν» αυτή τη φωνή μέσα τους, ο σαμανισμός ανοίγει έναν δρόμο εμπειρίας, ενότητας και συνειδητότητας,  χωρίς δόγμα, χωρίς θρησκευτική υποχρέωση, μόνο με συνείδηση, φύση και ζωή.

Ο Σαμανικός Θεραπευτικός Τροχός, όπως βιώνεται στην παράδοση των Q’eros του Περού, των τελευταίων φορέων της ιερής κληρονομιάς των Ίνκας, αποτελεί έναν ζωντανό χάρτη της ψυχής και της φύσης, ένα κυκλικό σύστημα επαναφοράς της ισορροπίας ανάμεσα στα στοιχεία, τα πεδία ενέργειας και τα επίπεδα συνείδησης. Για τους Q’eros, ο Misa K’uychi(τροχός του ουράνιου τόξου ) δεν είναι σύμβολο αλλά τρόπος ύπαρξης: κάθε κατεύθυνση αντιστοιχεί σε μια ποιότητα του πνεύματος 🔆 ο νότος με το φίδι (Sachamama) και τη μεταμόρφωση, 🔆 Η δύση με τον ιαγουάρο (Otorongo) και τη δύναμη, 🔆 ο βορράς με το κολιμπρί  και τη χαρά της ψυχής και η ανατολή με τον αετό (Apuchin) και τη θέαση του πνεύματος. Μέσα από την κυκλική αυτή πορεία, ο ασκούμενος δεν «θεραπεύει» απλώς, αλλά επανασυνδέεται με τη Kawsay Pacha, τη ζωντανή ενέργεια της δημιουργίας και θυμάται την αρχική ενότητα με τη φύση και όλα τα όντα. Ο τροχός των Q’eros, λοιπόν, είναι ένας ιερός μηχανισμός εσωτερικής οικολογίας: οδηγεί από την αποσύνδεση του νου στην αρμονική ροή του σύμπαντος, από τη λήθη στη μνήμη του Πνεύματος.

Η θεραπεία μέσα στον Σαμανικό Θεραπευτικό Τροχό λειτουργεί ως κυκλική διαδικασία μεταμόρφωσης, χωρις επέμβαση πάνω στο σύμπτωμα, αλλά ως ταξίδι επαναφοράς της ενέργειας στη φυσική της ροή. Κάθε κατεύθυνση του Τροχού αντιπροσωπεύει μια φάση αυτής της πορείας και μια ποιότητα συνείδησης που καλείται να ενεργοποιηθεί.

  • Στο Νότο, με το πνεύμα του φιδιού (Sachamama), ο άνθρωπος αφήνει πίσω του το παλιό δέρμα, τις ιστορίες, τους φόβους, τις ταυτότητες που δεν τον υπηρετούν πια. Είναι το στάδιο της αποβολής, της αποκόλλησης από το παρελθόν, ώστε η ενέργεια να απελευθερωθεί.
  • Στη Δύση, με το πνεύμα του ιαγουάρου (Otorongo), ο ασκούμενος αντιμετωπίζει τις σκιές, τα τραύματα και τους φόβους του. Εκεί πραγματοποιείται η «ψυχική αλχημεία»: ό,τι ήταν πόνος μετατρέπεται σε δύναμη.
  • Στο Βορρά, με το κολίμπρί (Siwar Q’enti), το πνεύμα αναγεννάται μέσα από τη χαρά και τη μνήμη της ψυχής. Ο θεραπευόμενος συνδέεται με τη γραμμή των προγόνων, δέχεται καθοδήγηση και ευλογία, θυμάται ποιος είναι.
  • Στην Ανατολή, με τον αετό  (Apuchin), ανοίγει ο ορίζοντας της ενόρασης: η θεραπεία ολοκληρώνεται όταν το άτομο βλέπει τη ζωή του από το επίπεδο του Πνεύματος, όχι του τραύματος. Είναι η ένωση με την Kawsay Pacha, την κοσμική ροή της Ζωντανής Ενέργειας.

Η θεραπευτική δύναμη του Τροχού δεν προέρχεται από τελετουργικά μέσα, αλλά από την ενεργή συμμετοχή της συνείδησης, ο θεραπευόμενος δεν είναι «ασθενής» αλλά συνταξιδιώτης. Καθώς περνά από τις τέσσερις κατευθύνσεις, ευθυγραμμίζει σώμα, ψυχή και πνεύμα, μετατοπίζοντας την αντίληψη από τη δυαδικότητα στη βαθύτερη ενότητα της ζωής. Έτσι, η θεραπεία δεν είναι αποτέλεσμα· είναι επιστροφή στη φυσική τάξη του κόσμου, όπου όλα βρίσκονται σε αμοιβαία σχέση και ισορροπία.

SoulΡαντεβού στην Αίγινα…!